मोरङको रंगेलीस्थित संसारी मन्दिर : दैनिक हजारौं भक्तजनको आस्था, भाकल र बलीको अनौठो परम्परा
खोजमूलक समाचार
पत्रकार : भोजराज घिमिरे
मोरङ जिल्लाको रंगेली नगरपालिका क्षेत्रमा अवस्थित संसारी मन्दिर पछिल्ला वर्षहरूमा देश–विदेशका भक्तजनको प्रमुख धार्मिक गन्तव्यका रूपमा विकसित हुँदै गएको छ। दैनिक करिब पाँच हजारभन्दा बढी श्रद्धालुहरू मन्दिरमा दर्शनका लागि पुग्ने गरेका छन्, जसले यस क्षेत्रको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्वलाई झन् बलियो बनाएको छ।
भाकल र बलीको परम्परा
माता संसारीप्रति अगाध आस्था राख्दै भक्तजनहरूले मनोकांक्षा पूरा होस् भनी भाकल गर्ने र पूरा भएपछि बली चढाउने परम्परा यहाँ प्रचलित छ। विशेषगरी बोका बली दिने चलन व्यापक रहेको छ। मन्दिर प्रशासनका अनुसार हप्तामा सात सयभन्दा बढी बोकाको बली चढाइने गरिएको छ।
बिहान सबेरैदेखि सुरु हुने बली दिने कार्य पौने १२ बजेसम्म चल्ने गर्दछ। त्यसपछि मन्दिर बन्द गरिन्छ र पुनः दिउँसो ३ बजेपछि बली दिने क्रम सुरु हुन्छ। एकादशीका दिन भने बली दिने कार्य पूर्ण रूपमा बन्द रहने गर्दछ।
प्रसाद ग्रहणको अनौठो मान्यता
यहाँ चढाइएको प्रसाद मन्दिर बाहिर लैजान नपाइने परम्परा रहेको छ। भक्तजनहरूले नजिकै बग्ने चिसाङ खोला किनारमा बसेर प्रसाद ग्रहण गर्नुपर्ने धार्मिक मान्यता रहँदै आएको छ। यसलाई स्थानीयहरूले परम्परागत नियमका रूपमा कडाइका साथ पालन गर्दै आएका छन्।
विशेष दिनमा अत्यधिक भीड
मन्दिरमा शनिबार र मंगलबार विशेष भीड लाग्ने गरेको छ। स्थानीय भक्तजन सञ्जय मिश्रका अनुसार यी दिनहरूमा भाकल पूरा गर्ने भक्तजनको संख्या अत्यधिक हुने र बली दिने क्रम झन् बढ्ने गर्दछ।
सन्तान, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना
भक्तजनहरू सन्तान प्राप्ति, स्वास्थ्य लाभ तथा विभिन्न मनोकांक्षा पूरा होस् भनी माता संसारीसमक्ष भाकल गर्ने गर्छन्। भाकल पूरा भएपछि बली चढाउने परम्पराले मन्दिरलाई अझै विशिष्ट बनाएको छ।
सीमापारबाट समेत श्रद्धालु
यो मन्दिर नेपाली मात्र नभई भारतीय भक्तजनका लागि पनि उत्तिकै आस्थाको केन्द्र बनेको छ। बिहार, पश्चिम बंगाल र उत्तरप्रदेश लगायतका राज्यबाट दैनिक हजारौं भक्तजन यहाँ दर्शनका लागि आउने गरेका छन्।
प्रदेशस्तरीय धार्मिक स्थलको रूपमा विकास
कोशी प्रदेश सरकार ले यस मन्दिरलाई प्रदेशस्तरीय धार्मिक स्थलका रूपमा विकास गरिरहेको छ। विशेषगरी दशैं पर्वमा यहाँ भव्य रूपमा फूलपाती बढाइ गरिन्छ। काबराको रुखमुनि स्थापना गरिएको माताको प्रतिमामा पूजा गर्दा मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वास रहँदै आएको छ।

संसारी मन्दिर केवल धार्मिक आस्थाको केन्द्र मात्र नभई सामाजिक, सांस्कृतिक र सीमापार धार्मिक सम्बन्धको महत्वपूर्ण सेतुका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। दैनिक हजारौं भक्तजनको उपस्थितिले यसको लोकप्रियता दिनानुदिन बढ्दो छ भने भाकल र बलीको परम्पराले यसलाई अन्य मन्दिरभन्दा फरक पहिचान दिएको छ।
यस खोजमूलक अध्ययनले देखाउँछ—परम्परा, आस्था र विश्वासको संगम बनेको संसारी मन्दिर भविष्यमा अझ ठूलो धार्मिक पर्यटन केन्द्र बन्ने सम्भावना बोकेको छ।